Thứ hai   20/05/2019     02:23:21

Y-Ê-MEN
Cập nhật lúc: 16:10 | 14-10, 2013

 TÀI LIỆU CƠ BẢN VỀ CỘNG HÒA Y-Ê-MEN



I. KHÁI QUÁT:
- Tên nước: Cộng hòa Y-ê-men (Republic of Yemen)
- Thủ đô: Xa-na (Sanaa)  
- Vị trí: nằm ở phía Tây Nam bán đảo A-rập, Bắc giáp A-rập Xê-út, Đông giáp Ô-man, Nam giáp Ân Độ dương và Tây giáp Hồng Hải.
- Khí hậu: Tại Sanaa mùa hè nóng ẩm và mưa, mùa đông lạnh khô, thỉnh thoảng có tuyết; miền Nam nóng ẩm quanh năm.
- Diện tích: 527.970 km2.
- Dân số: 24.771.809 người (2011).
- Dân tộc: người A-rập chiếm đa số.
- Tôn giáo: Đạo Hồi là quốc đạo (gồm dòng Sun-ni và Shi-ai). Ngoài ra, có Do Thái giáo, Thiên chúa giáo và đạo Hin-đu.
- Ngôn ngữ: Tiếng A-rập.
- Tiền tệ: Đồng Riyal Y-ê-men (YR) 1$ = 203,5 Riyal (2009).
- Quốc khánh: 22/05/1990 (ngày Thống nhất).
- Tổng thống: A-li Áp-đu-la Xa-lê (Ali Abdullah Saleh) (nhậm chức nhiệm kỳ đầu 5/1990; được bầu lại 9/2006, ngày 23/11/2011 đã từ chức).
- Chủ tịch Hạ viện: I-a-hi-a A-li An Rai (Yahya Ali Al Rai) (01/2008).
- Thủ tướng: Áp-đen A-li Mô-ha-mét Mu-gia-oa (Abdel  Ali Mohammed Mujawar) (03/2007).
- Ngoại trưởng: A-bu Ba-cơ An Quy-bi (Abu Baker Al-Qirby) (2006).
     II. LỊCH SỬ:
     Y-ê-men trước đây có tên là Vương quốc Sa-ba, có lịch sử và nền văn hoá lâu đời. Từ thế kỷ thứ 16 đến đầu thế kỷ 19, Y-ê-men bị đế quốc Ốt-tô-man xâm lược và chiếm đóng.
     Năm 1839, đế quốc Anh chiếm Aden và các vùng xung quanh, biến Nam Y-ê-men thành thuộc địa của Anh. Từ đó, Nam Y-ê-men tách khỏi Vương quốc Y-ê-men thống nhất. 
     Năm 1923, Thổ Nhĩ Kỳ rút quân khỏi Bắc Y-ê-men, miền Bắc Y-ê-men trở thành vương quốc độc lập. Ngày 26/9/1962, nước Cộng hoà A-rập Y-ê-men được thành lập tại miền Bắc.
     Ngày 29/11/1967, thực dân Anh rút khỏi Nam Y-ê-men. Ngày 30/11/1967, Nam Y-ê-men tuyên bố độc lập và thành lập nước Cộng hoà Nhân dân Y-ê-men sau đổi thành Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Y-ê-men. 
     Ngày 22/5/1990, sau nhiều năm thương thuyết, Quốc hội 2 nước họp tại Aden và tuyên bố thống nhất 2 miền thành nước Cộng hoà Y-ê-men với thủ đô là Sanaa. 

      III. CHÍNH TRỊ:
     Y-ê-men theo thể chế Cộng hoà nghị viện, lấy Luật Hồi giáo Shariyat làm cơ sở cho luật lệ hiện hành. Tổng thống được bầu thông qua bầu cử phổ thông với nhiệm kỳ 7 năm. Tổng thống có quyền chỉ định Phó Tổng thống, Thủ tướng và các Phó Thủ tướng. Quốc hội bao gồm 2 viện: Hội đồng Shura (111 ghế, do Tổng thống chỉ định) và Hạ viện (301 ghế, được bầu thông qua bầu cử phổ thông, nhiệm kỳ 8 năm).
      Ở Y-ê-men hiện có trên 12 đảng phái chính trị, trong đó có các đảng chủ chốt: Đảng Đại hội nhân dân toàn quốc (miền Bắc), Đảng Cải cách Hồi giáo (miền Bắc), Đảng Baath xã hội A rập thống nhất, Đảng Nasser thống nhất, Đảng Xã hội Chủ nghĩa Y-ê-men là đảng trước đây có khuynh hướng Mác-xít (ở miền Nam).
       Hiện nay, Chính phủ Y-ê-men đang thực hiện chính sách cải cách chính trị, kinh tế, hoà giải và hoà hợp dân tộc.

        IV. ĐỐI NGOẠI:
        Y-ê-men thực hiện chính sách đối ngoại Không Liên kết, ưu tiên phát triển quan hệ với các nước Ả-rập. Y-ê-men là thành viên LHQ, Liên đoàn Ả-rập, Phong trào Không liên kết, Tổ chức Hội nghị Hồi giáo (OIC), UNESCO, FAO, G-77, IAEA, ILO, IMF, WHO, UNIDO… và là Quan sát viên của các nước Hội đồng hợp tác vùng Vịnh (GCC), Tổ chức thương mại thế giới (WTO). 

        V. KINH TẾ:
        - Y-ê-men là một trong những nước nghèo tại Trung Đông. Nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào thu nhập từ dầu mỏ (chiếm 25% GDP; 70% thu nhập của chính phủ). Nhằm đa dạng hóa nền kinh tế, từ năm 2006, Y-ê-men thực thi chính sách cải cách với mục tiêu nâng cao đóng góp của khu vực phi dầu mỏ và thu hút đầu tư nước ngoài. 
       Cơ cấu kinh tế: Công nghiệp 39,3 %; Dịch vụ 51,1%; Nông nghiệp 9,7% (2009). 
       Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Y-ê-men: dầu thô, cà phê, cá khô và cá muối, khí tự nhiên hóa lỏng; nhập khẩu: lương thực, gia súc, máy móc và các thiết bị, hoá chất. Các bạn hàng chính: Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc, A-rập Xê-út, Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất.
        - GDP : 26,24 tỷ đô la (2009) (theo tỷ giá chính thức).
        - GDP bình quân đầu người: 1148 USD (2009) (theo tỷ giá chính thức) 
        - Tốc độ tăng trưởng GDP: 3,8% (2009). 

       VI. QUAN HỆ VỚI VIỆT NAM:
        a. Quan hệ chính trị, kinh tế:
        - Quan hệ chính trị: Việt Nam và Bắc Y-ê-men thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 16/10/1963; với Nam Y-ê-men ngày 27/07/1968. Sau khi Y-ê-men thống nhất (1990), ta và Y-ê-men lấy ngày 16/10/1963 là ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Từ 4/1971 đến 4/1995, ta có sứ quán thường trú tại Y-ê-men. Tháng 5/1990, bạn mở Đại sứ quán tại Hà Nội nhưng do khó khăn về kinh tế, năm 1993, bạn đóng cửa Sứ quán ở một số nước, trong đó có Sứ quán ở Hà Nội.
         - Quan hệ kinh tế: Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2009 đạt 17.221.178 USD.
        b. Trao đổi đoàn:

        c. Các Hiệp định/Thoả thuận đã ký: Hiệp định hợp tác Văn hoá, Kinh tế, Khoa học Kỹ thuật và Thương mại; Hợp đồng về Hợp tác chuyên gia y tế (1991); Hiệp định Thương mại, Biên bản  hợp tác về giáo dục, đào tạo và Hiệp định thành lập Uỷ ban hỗn hợp (1993); Thỏa thuận Hợp tác Y tế (1996). 
        Năm 1994, hai nước thành lập Uỷ ban hỗn hợp về Hợp tác kinh tế, văn hoá, thương mại và khoa học kỹ thuật. Chủ tịch phân ban Việt Nam là Bộ trưởng Bộ Y tế.
        d. Thông tin về ĐSQ phụ trách:
1/ ĐSQ Việt Nam tại A-rập Xê-út kiêm nhiệm Y-ê-men:
Địa chỉ: Villa 23, Al Dhiyafah Str., Al Nuzha Area, Riyadh
Số điện thoại: + 966-1-4547887
Số fax: + 966-1-4548844

2/ ĐSQ Y-ê-men tại Ma-lai-xi-a kiêm nhiệm Việt Nam:
Địa chỉ: 7 Jalan Kedondong, Off Jalal Ampang Hilir, Kuala Lumpur 55000
Số điện thoại: + 60-3-42511793; 42522461; 42603145
Số fax: + 60-3-42511794

Liên quan